Netwerkzorg

Als aandoeningen complex zijn en zowel de patiënten als de medische experts zeldzaam, dan is het belangrijk dat de expertise gebundeld wordt door zorg en onderzoek zoveel mogelijk te concentreren in expertisecentra voor zeldzame aandoeningen (ECZA). Vervolgens zijn idealiter drie niveaus van samenwerking nodig:

• ECZA voor dezelfde of vergelijkbare aandoeningen dienen in de eerste plaats landelijk samen te werken in Expertisenetwerken.
• Die Expertisenetwerken dragen vervolgens ook verantwoordeljkheid voor de kwaliteit van zorg buiten het ECZA, in de tweede- en eerstelijnszorg en het sociale domein: netwerkzorg.
• Ten derde dienen de Expertisenetwerken actief te participeren in zorgnetwerken die door de Europese Commissie zijn ingesteld; de European Reference Networks (ERNs).

Expertisenetwerken

Helaas wordt het opzetten en onderhouden van expertise- en zorgnetwerken nog niet structureel gefinancieerd. De VSOP is hier wel een voorstander van.

De VSOP heeft voor een aantal een nationale expertisenetwerken een website gerealiseerd. Zie hieronder.

• 22q11-expertise.net
• Aangeborenvaatafwijkingen-expertise.net
• Achondroplasie-expertise.net
• Amyloidose-expertise.net
• DSD-expertise.net
• FAP-expertise.net
• Hirschsprung-expertise.net
• Jong-en-SLE-expertise.net
• Marfan-expertise.net
• MED-SED-expertise.net
• Nefrotischsyndroom-expertise.net
• NF1-expertise.net
• NF2-expertise.net
• PID-expertise.net
• PSC-expertise.net (vooralsnog niet meer online)
• OI-expertise.net
• Sikkelcel-en-thalassemie-expertise.net
• XLH-expertise.net

ERN's

Om als ECZA erkend te worden is aansluiting op de Orphacodering van een van de 24 ERNs een voorwaarde. De 24 ERN's werken samen met evenzoveel European Patient Advocacy Groups (ePAGs): patiëntvertegenwoordigers uit diverse Europese landen. Om van die Europese samenwerking optimaal te profiteren is het belangrijk dat (a) de Nederlandse ECZA zich organiseren in expertisenetwerken en (b) dat ook Nederlandse patiëntenorganisaties samenwerken op basis van de ERN-indeling en in contact staan met hun ePAG. Hoe dat te bereiken is nader uitgewerkt op zeldzameaandoening.nl.

Via de 24 ERNs zijn de ECZA van zo'n 1.000 ziekenhuizen uit 26 Europese landen met elkaar verbonden en bereiken zo 35 miljoen Europeanen met een zeldzame aandoening. Nederland coördineert momenteel 7 ERNs en is met 123 expertisecentra (ECZA) aangesloten bij de 24 ERNs. De ERN’s ontwikkelen medische richtlijnen/consensusdocumenten, zetten patiëntregisters op en doen wetenschappelijk onderzoek naar behandelmethoden. Het schaalvoordeel van Europese samenwerking biedt enorme voordelen. Ook is het mogelijk om elkaar via een beveiligd digitaal netwerk (CPMS) te raadplegen over een patiënt met een complex ziektebeeld. Via de ERN's moet het ook makkelijker worden om patiënten in het buitenland te behandelen als die behandeling in het eigen land niet beschikbaar is.